Ratusz Ostrów Wielkopolski

Ratusz w Ostrowie Wielkopolskim to dziewiętnastowieczny budynek stojący w samym centrum rynku, który dziś pełni funkcję muzealną i reprezentacyjną. W środku mieści się Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego oraz nowoczesne Muzeum 3D, które przenosi zwiedzających w czasy przedwojennego miasta. To trzeci ratusz w historii Ostrowa i jeden z ciekawszych przykładów architektury klasycystycznej w regionie.

Historia ratusza – od projektu Häberlina do dzisiejszej postaci

Budynek powstał w latach 1824-1828 dzięki finansowemu wsparciu księcia Antoniego Radziwiłła. Projekt przygotował Johann Heinrich Häberlin, architekt który później został nadwornym budowniczym pałacu Sanssouci w Poczdamie. Häberlin był uczniem i współpracownikiem słynnego Karla Friedricha Schinkla, co tłumaczy czemu ostrowski ratusz bywa błędnie przypisywany właśnie Schinklowi.

Pierwotnie był to piętrowy obiekt z dziedzińcem i przejazdem w przyziemiu – typowe rozwiązanie dla ratuszów tamtej epoki. Na parterze mieściły się odwach, wyszynk, waga miejska, kramy kupieckie i straż ogniowa. Piętro zajmował magistrat, sale sądowe i nawet więzienie. Ratusz był więc sercem miejskiego życia – administracyjnym, handlowym i sądowniczym zarazem.

Pierwsza przebudowa nastąpiła już w 1862 roku. Dziedzińczyk nakryto szklanym dachem i otoczono kolumnadą, a budynek zaczął pełnić wyłącznie funkcje administracyjne. Przejazd w przyziemiu zlikwidowano na przełomie XIX i XX wieku. Największe zmiany przyszły jednak w 1948 roku, kiedy według projektu Kazimierza Ulatowskiego nadbudowano dodatkowe piętro i zlikwidowano dziedzińczyk. To właśnie wtedy ratusz zmienił charakter z neorenesansowego na bardziej neobarokowy.

Kolejne modernizacje przeprowadzono w latach 1977-1985 oraz 2004-2005. W 1967 roku władze administracyjne przeniosły się do nowego biurowca, a ratusz na prawie 20 lat utracił swój prestiżowy charakter. Dopiero po remoncie w latach 80. odzyskał reprezentacyjną funkcję.

W maju 2005 roku w wieży ratuszowej umieszczono miedzianą kapsułę czasu zawierającą między innymi wykaz mieszkańców miasta, Medal Sześćsetlecia Miasta Ostrowa, podkowę szczęścia oraz lokalne gazety. Skrzynka została przygotowana z myślą o kolejnych pokoleniach ostrowian.

Architektura i detale budynku

Ratusz to trzykondygnacyjowy budynek wzniesiony na planie kwadratu z niewielkim dziedzińcem wewnętrznym, który został wtórnie zadaszony. Wyróżnia się barokizującą wieżą zegarową wtopioną w korpus budynku. Parter i naroża są boniowane, całość opasana gzymsami i przyozdobiona kroksztynami. Od strony południowej znajduje się balkon wsparty na filarach.

Na fasadzie budynku umieszczono łacińską sentencję: „Concordia res parvae crescunt – Discordia maximae dilabuntur”, co oznacza „W zgodzie małe rzeczy rosną – W niezgodzie największe się rozpadają”. To przesłanie, które nabiera szczególnego znaczenia w kontekście burzliwej historii miasta.

Od grudnia 2003 roku z wieży zegarowej codziennie wygrywany jest hejnał miasta. To stosunkowo młoda tradycja, ale już mocno zakorzeniona w świadomości mieszkańców.

Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego

Na drugim piętrze ratusza działa Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, które przybliża historię regionu. Ekspozycja obejmuje zbiory związane z dziejami miasta, lokalnymi tradycjami i ważnymi postaciami. W latach 2013-14 przeprowadzono gruntowny remont klatki schodowej i pierwszego piętra – wymieniono posadzkę na marmurową, zainstalowano windę, a część hallu na parterze zaadaptowano na kiosk muzealny, gdzie można kupić pamiątki i publikacje o mieście.

Muzeum gościło na przestrzeni lat wiele znakomitości, w tym premiera Jerzego Buzka oraz prezydentów RP: Lecha Kaczyńskiego i Bronisława Komorowskiego. Ratusz pełni też funkcję pałacu ślubów, co dodaje mu uroczystego charakteru.

Muzeum 3D – wehikuł czasu do przedwojennego Ostrowa

Od marca 2018 roku w ratuszu działa unikatowe Muzeum 3D, które to prawdziwa perełka dla miłośników historii i nowoczesnych technologii. Zwiedzający mogą odbyć spacer starymi ulicami przedwojennego Ostrowa, zobaczyć ówczesne sklepy z wystawionymi towarami, ławki miejskie i latarnie.

Szczególną atrakcją jest słup ogłoszeniowy z monitorem, na którym wyświetlane są dawne plakaty. Na zrekonstruowanej ostrowskiej ulicy znajduje się także niewielka sala kinowa stylizowana na dawne „Kino Roma”. Można tam obejrzeć unikatowe filmy z okresu dwudziestolecia międzywojennego autorstwa Wacława Suszyckiego, dawnego właściciela „Orędownika Ostrowskiego”.

Muzeum 3D to nie tylko technologiczna atrakcja – to sposób na przeżycie historii na nowo. Spacer po wirtualnych ulicach pozwala poczuć klimat miasta sprzed ponad stu lat.

Filmy wyświetlane w Muzeum 3D to niezwykłe archiwalia przekazane muzeum przez wnuczkę Wacława Suszyckiego – Ewę Szczepanek. Dzięki temu można zobaczyć autentyczne sceny z życia przedwojennego Ostrowa.

Dla kogo jest ta atrakcja?

Ratusz w Ostrowie Wielkopolskim to miejsce, które zainteresuje różne grupy zwiedzających. Miłośnicy architektury docenią klasycystyczną bryłę budynku i jego burzliwe dzieje. Rodziny z dziećmi znajdą tu coś dla siebie dzięki interaktywnemu Muzeum 3D – młodsze pokolenie często lepiej przyswaja historię przez nowoczesne multimedia niż przez tradycyjne ekspozycje.

Osoby zainteresowane lokalną historią mogą spędzić tu spokojnie godzinę lub dwie, przeglądając zbiory muzeum i oglądając przedwojenne filmy. Ratusz to też doskonały punkt startowy do zwiedzania rynku i okolicznych zabytków – stoi przecież w samym sercu miasta.

Informacje praktyczne – jak zwiedzić ratusz

Ratusz znajduje się w centrum Ostrowa Wielkopolskiego, na rynku. Dojazd z Poznania zajmuje około półtorej godziny samochodem (trasa przez Jarocin) lub pociągiem. Z Kalisza to zaledwie 30 kilometrów, z Wrocławia około 150 kilometrów. Miasto ma dobre połączenia kolejowe, a dworzec znajduje się w niewielkiej odległości od centrum.

Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego i Muzeum 3D są dostępne dla zwiedzających. Na miejscu można kupić pamiątki i publikacje o historii miasta. Budynek jest dostosowany dla osób z niepełnosprawnościami – zainstalowano windę podczas remontu w latach 2013-14.

Na zwiedzenie ratusza warto przeznaczyć od godziny do dwóch godzin, w zależności od zainteresowania historią lokalną. Można to połączyć ze spacerem po rynku, gdzie działają kawiarnie i restauracje. W weekendy na rynku często odbywają się jarmarki, koncerty i festyny, co dodaje miejscu życia.

Na parterze ratusza działa restauracja, więc po zwiedzeniu można odpocząć przy kawie lub posiłku. Warto zajrzeć do kiosku muzealnego po publikacje o Ostrowie – to dobry sposób na pogłębienie wiedzy o mieście i regionie.