Pałac Radolińskich Jarocin

Pałac Radolińskich w Jarocinie to neogotycka rezydencja z połowy XIX wieku, która dziś funkcjonuje jako siedziba Muzeum Regionalnego. Budowla zaprojektowana przez pruskiego architekta królewskiego Fryderyka Augusta Stülera wyróżnia się na tle wielkopolskich pałaców – angielski neogotyk nie był tu szczególnie popularny. Warto zajrzeć do środka nie tylko dla samej architektury, ale też sprawnie przygotowanej ekspozycji muzealnej z interaktywnymi elementami.

Historia pałacu i rodu Radolińskich

Radolińscy herbu Leszczyc pojawili się w Jarocinie w XVII wieku, kiedy Andrzej Radoliński kupił miasto wraz z okolicznymi dobrami. Przez kolejne pokolenia rodzina umacniała swoją pozycję, ale dopiero Władysław Radoliński postanowił wznieść reprezentacyjną siedzibę godną arystokratycznego rodu.

Budowa ruszyła w 1848 roku i trwała niemal dwie dekady. Władysław nie oszczędzał na projekcie – zlecił go Friedrichowi Augustowi Stülerowi, architekcie który wsławił się realizacjami w Berlinie, Budapeszcie i Krakowie. Wybór stylu angielskiego neogotyku mógł być inspirowany pobytem Radolińskiego na koronacji królowej Wiktorii w Londynie w 1838 roku. Trzypiętrowa rezydencja z ryzalitem zwieńczonym krenelażem stanęła w prywatnym parku rodziny, kilkaset metrów od dawnej siedziby zwanej Skarbczykiem.

Hugo Radoliński, który w 1888 roku otrzymał dziedziczny tytuł książęcy, pełnił funkcję marszałka dworu następcy tronu – późniejszego cesarza Fryderyka II. To za jego czasów pałac kilkakrotnie przebudowywano, a w latach 1911-1914 dobudowano wschodnie skrzydło.

Wnętrza pałacu urządzono z rozmachem. W głównym holu stanęły wysokie witraże zamówione w Paryżu, przedstawiające świętego Jerzego i herby rodzin skoligaconych z Radolińskimi. Meble pochodziły częściowo z rodzinnej kolekcji, częściowo były kupowane w całej Europie – między innymi od księcia Bernarda Potockiego. Szczególną wartość miały przedmioty należące niegdyś do ostatniego króla Polski, Stanisława Augusta Poniatowskiego. Mahoniowy fortepian, antyczna waza z Pompei, wenecki gobelin z herbem Medyceuszy, pozłacane meble i marmurowe stoły tworzyły wnętrza godne magnackiej rezydencji.

W przeszklonych gablotach w holu zgromadzono największą w Wielkopolsce kolekcję broni – zarówno współczesnej rodzinie, jak i historycznej. Wśród mieczy i szpad znajdowały się dzieła renomowanych rzemieślników, a jadalnię wyposażono w zabytkową boazerię sprowadzoną z austriackiego zakonu.

Pożar i powojenne losy budynku

4 grudnia 1917 roku w pałacowej bibliotece wybuchł pożar. Przyczyna była prozaiczna – błędy przy remoncie kominka. Ogień strawił zachodnie skrzydło i część środkową budowli, niszcząc bezcenne zbiory i wyposażenie. Odbudowa nastąpiła dopiero w 1948 roku, już w zupełnie innych realiach politycznych.

Po wyzwoleniu Jarocina przez armię czerwoną w styczniu 1945 roku Radolińscy utracili pałac. Władze miejskie umieściły w budynku szkołę podstawową i bibliotekę publiczną. Od 1948 roku funkcjonował tu Państwowy Ośrodek Kształcenia Bibliotekarzy – jedyna taka placówka w kraju, która działała do początku XXI wieku. W 2007 roku budynek przejęła Gmina Jarocin i rozpoczęto długo oczekiwane prace remontowe.

Muzeum Regionalne – co zobaczysz w środku

Generalny remont przeprowadzony w latach 2017-2020 odmienił pałac. Odnowiono elewację, wymieniono instalacje, zamontowano windy i platformy dla osób z niepełnosprawnościami. Wnętrza dostosowano do funkcji muzealnych, zachowując jednocześnie neogotyckie elementy drewniane i zabytkowe schody.

Muzeum Regionalne w Jarocinie oferuje kilka stałych ekspozycji. Można tu poznać historię miasta od czasów średniowiecza, zobaczyć pamiątki związane z rodem Radolińskich, a także ekspozycję poświęconą słynnemu festiwalowi rockowym. Szczególnie ciekawie wypada połączenie historycznych wnętrz z nowoczesnymi, multimedialnymi formami prezentacji – to rzadkość w mniejszych miastach.

W pałacu działa Strefa Odkrywania Wyobraźni i Aktywności (SOWA) – interaktywna przestrzeń stworzona we współpracy z Centrum Nauki Kopernik. Bywa pomijana przez zwiedzających, a warto tam zajrzeć, zwłaszcza z dziećmi.

Reprezentacyjny hol z drewnianym stropem wspartym na wysmukłych kolumienach robi wrażenie. Ostrołukowe arkady i witraże okienne tworzą klimat, który łatwo sobie wyobrazić w czasach świetności rezydencji. To tutaj eksponowano niegdyś pamiątki rodzinne, portrety i sztandary.

Park Radolińskich – zielone otoczenie pałacu

Pałac otacza rozległy park krajobrazowy o powierzchni około 30 hektarów, założony w latach 1840-1850. Projekt stworzył Peter Joseph Lenné, znany z realizacji w Wiedniu, Berlinie i Wrocławiu. Dziś funkcjonuje jako park miejski, dostępny dla wszystkich.

Spiętrzenie przepływającej przez teren rzeczki Lipówki pozwoliło na utworzenie malowniczego stawu. W 2002 roku zainstalowano na nim fontannę w kształcie blaszanego kwiatu. Cenny jest stary drzewostan – znajduje się tu jedna z najdłuższych w Europie alei grabowych oraz liczne drzewa o charakterze pomnikowym. W głębi parku zachował się kopiec – pozostałość po dawnym alpinarium.

Podczas rewitalizacji uporządkowano przestrzeń, nasadzono nowe rośliny i odtworzono historyczny układ ścieżek. Park jest przyjemny o każdej porze roku – wiosną i latem przyciąga zielenią, jesienią zachwyca kolorami, zimą nabiera baśniowego charakteru.

Dla kogo to miejsce

Pałac Radolińskich sprawdzi się jako cel wycieczki dla różnych grup. Miłośnicy historii i architektury docenią neogotycką bryłę i opowieść o wielkopolskiej arystokracji. Rodziny z dziećmi znajdą coś dla siebie w interaktywnych ekspozycjach i przestrzeni SOWA. Osoby zainteresowane regionalną historią odkryją ciekawe fakty o Jarocinie i okolicy.

Muzeum przez większość roku jest spokojne i kameralne. Większe grupy turystów pojawiają się głównie podczas festiwalu rockowego, w majówkę i długie weekendy. Ekspozycja jest czytelnie oznaczona, obsługa kompetentna, a udogodnienia dla osób z niepełnosprawnościami sprawiają, że każdy może skorzystać z oferty.

Na zwiedzanie warto przeznaczyć około 1,5-2 godzin. Jeśli planujecie spacer po parku i odwiedzenie pobliskiego Skarbczyka, dodajcie kolejną godzinę.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Muzeum Regionalne w Pałacu Radolińskich znajduje się przy ulicy Park 3, w centrum miasta, na terenie Parku Miejskiego. Jarocin leży około 70 km na południowy wschód od Poznania, przy drodze do Kalisza.

Godziny otwarcia: Muzeum jest otwarte przez cały rok. Dokładne godziny najlepiej sprawdzić na stronie muzeumjarocin.pl lub pod numerem telefonu 62 747 34 49, ponieważ mogą się różnić w zależności od sezonu.

Ceny biletów: W każdą pierwszą niedzielę miesiąca wstęp do muzeum jest bezpłatny. W pozostałe dni obowiązują standardowe opłaty za bilety normalne i ulgowe. Szczegółowy cennik dostępny jest na miejscu i na stronie internetowej muzeum.

Parking: Muzeum nie ma własnego parkingu, ale w okolicy znajduje się wiele miejsc do zaparkowania. Najbliższe parkingi są wzdłuż ulic Kasztanowej i Do Zdroju, w niewielkiej odległości od pałacu.

Jak dojechać: Samochodem z Poznania dojedziesz drogą krajową nr 11 w kierunku Kalisza. Z innych kierunków najwygodniej kierować się do centrum Jarocina – pałac jest dobrze oznaczony. Można też dojechać pociągiem – dworzec PKP znajduje się w centrum miasta, stamtąd do pałacu jest około 15 minut spaceru.

W budynku pałacu działają również Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Jarocin oraz Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia, więc w tygodniu panuje tu spory ruch. Jeśli wolicie spokój, wybierzcie się w weekend poza sezonem wakacyjnym.